Kürtaj ya da düşük sonrası ruhsal durum

NHS, kürtaj ve düşük sonrasında çok farklı duyguların sık olduğunu yazıyor. Aşağıdaki liste bir teşhis değil. Kadınların sık anlattığı tepkilerin bir araya getirilmiş hâli.

Sık anlatılan tepkiler

• Ağlama. Sebebi olmayan anlarda gelip geçebilen ağlama.
• Uykusuzluk ya da sürekli uyuklama. Yatağa girdiğinde zihnin durmaması.
• Öfke. Kimseye ya da hiçbir şeye yönelmiş olabilen öfke.
• Kendini suçlayan düşünceler. Aynı cümlenin günlerce tekrarlanması.
• Pişmanlık. Kararın kendisine pişmanlık, kimi zaman da kararı vermiş olmaya pişmanlık.
• Dönüşü olmayan bir şey hissetmek. Kaybın geri getirilemeyeceği düşüncesi.
• Hiçbir şey hissetmemek. Ağlamanın, öfkelenmenin, üzülmenin beklenenler arasında olmaması.
• Olağan görünmek. İşe gitmek, yemek pişirmek, sorulara gülümsemek.

Bu maddeler duygu abartısı değil; sık anlatılan kalıplar. Listeden bir maddeyi kendinde bulamaman bir şey söylemiyor.

Araştırmalar ne ölçtü

Gebelik kaybı sonrası yası araştıran 21 çalışmanın 17'si, yasın belirgin yükseldiğini buluyor. Çalışmalar 11 ülkeyi, 2.597 kişiyi kapsıyor. Kesitsel ve boylamsal tasarımlar karışık.

Kürtaj sonrası depresyon için havuzlanmış oran %34,5. 15 çalışma, 18.207 kişi. Çalışmalar birbirinden çok farklı ölçüldü (I²=%71,6).

Bu oran senin durumun değil. Tarama ölçekleriyle ölçülen bir grup ortalaması. Kişisel bir tahmin için kullanılamaz.

Düşük sonrası altı ile on hafta arasında ölçülen uzamış yas oranı, tek merkezli bir kohortta %54,7 (n=137). Tek merkezli olduğu için başka yerlerde aynı oranı beklemek doğru olmaz.

Litvanya'da 839 kişilik bir kohortta doğum sonrası depresyon benzeri tablo riski %59,1 artmış. PTSD riski %44,7 artmış. En güçlü yordayıcılardan biri bedenle ilişkinin bozulmasıydı.

Türkiye'de gebelik kaybı grubunda PTSD ölçeği puanı 36,23 ± 9,49 bulundu. Gebe kontrol grubunda puan 31,12 ± 7,34. Tek merkezli, kesitsel bir çalışma; 247 kişi.

Türkiye'ye özgü kürtaj sonrası depresyon oranı bulunamadı. Bu yüzden bu sayfada ülke bazlı bir oran yazılmıyor.

Yas mı, depresyon mu

Klinikte bu iki şey ölçeklerle ayrılır. Perinatal yas ölçeğinin amacı tam olarak yası depresyondan ayırt etmektir.

Senin durumunda hangisinin olduğuna bu sayfa karar vermez. Değerlendirmeyi doktorun yapar.

Ne kadar sürer

Çalışmaların çoğunda yoğun yas tepkileri bulunuyor ve bunlar zamanla azalıyor. Bu, grup eğilimi. Kişisel bir takvim değil.

Kanada'da 28.721 kürtaj ile 1.228.807 doğum karşılaştırıldı. Ruhsal sağlık nedeniyle hastaneye yatış, kürtaj grubunda 10.000 kişi-yıl başına 104,0; doğum grubunda 42,0.

Psikiyatrik hastalık riski 1,81 kat, madde kullanımı 2,57 kat, intihar girişimi 2,16 kat bulundu. Risk zamanla zayıflıyor.

Gözlemsel bir çalışma bu. Gebeliği sürdürmek de risk faktörü olduğu için karıştırıcı etkenler var.

Bu alanda bağımsız bir sistematik derleme ve meta-analiz çalışmasının protokolü 2024'te yayımlandı. Çalışma sürüyor.

Takip ve destek

NHS, belirtilerinle ilgili endişeleniyorsan doktoruna ya da gebelik birimine ulaşmanı, danışmanlık önerilebileceğini yazıyor. Aynı şeyi yaşamış insanlarla bir destek grubunda konuşmak da seçenekler arasında.

Geç dönem düşük sonrası bakım eksiği üzerine bir derleme, klinik terminolojinin ve bireyselleştirilmiş takibin kadının ihtiyacını görünmez kılabilindiğini yazıyor.

• Kendi doktorun. Değerlendirmeyi doktorun yapar, fiziksel ve ruhsal durum birlikte ele alınır.
• Eşine, ailene ya da yakın bir arkadaşına anlatmak. NHS bunu evde yapılabilecekler arasında sayıyor.
• Türk Psikiyatri Derneği çevrimiçi ruhsal destek sistemi. tpdruhsaldestek.psikiyatri.org.tr
• ALO 182 sosyal destek hattı. alo182.gov.tr
• NICE, RCOG ve WHO'nun işlem sonrası bakım rehberleri. Doktorunla birlikte okuyabilirsin.